Literatura dla dzieci i młodzieży w Polsce

Jedną z pierwszych pisarek polskich, które zaczęły pisać ten rodzaj literatury była Klementyna Hoffmanowa. Była ona twórczynią pierwszego polskiego czasopisma dziecięcego, noszącego tytuł Rozrywki dla dziatwa. Pismo to ukazywało się w latach 1824-1828 a na jego łamach publikowano m.in. wiersze, filmy animowane, opowiadania dla czeredy, mające głównie wydźwięk patriotyczny, a także wychowawczy. W przyszłości Hoffmanowa pisywała również do pierwszego w Europie Dziennika dla przychówku, Franklin
bajki dla dzieci Franklin przede wszystkim wychowawczy, a w mniejszym stopniu edukacyjny. Hoffmanowa jest prócz tego autorką kilku książeczek dla pociech i młodzieży, m.in. Pamiątka po dobrej Matce poprzez młodą Polkę (z 1819), beletryzowany traktat umoralniający, pisany z myślą o dorastających dziewczętach. Fragmenty utworów Hoffmanowej włączano na przestrzeni XIX w., jak i w okresie międzywojennym, do dziecięcych czytanek i wypisów szkolnych.

Autorem wielu wierszy, które weszły do klasyki literatury dziecięcej, jest Jan Brzechwa. Pierwszy tomik wierszy dla przychówku, zatytułowany Tańcowała igła z nitką Brzechwa wydał w 1937. Do na dzień obecny dużą popularnością cieszą się utwory Brzechwy pt. Pchła szachrajka, Leń, Kaczka Dziwaczka, czy trylogia demonstrująca dzieje Pana Kleksa. Na podstawie książek o przygodach pana Kleksa powstały filmy fabularne w reżyserii Krzysztofa Gradowskiego. Jan Brzechwa napisał też szereg wierszowanych bajek, które pozyskały ogromną popularność, nie tylko wśród przychówku. Fragmenty niektórych utworów są powszechnie znane do dzisiaj, choćby nie są one już kojarzone ze swym autorem.

 

Tak jest np. z szeroko znanymi wierszami, wykorzystującym charakterystyczne dla języka polskiego połączenia spółgłoskowe W Szczebrzeszynie chrząszcz brzmi w trzcinie, czy Nie pieprz, Pietrze, pieprzem wieprza.