Prace maturalne są elementem ustnego egzaminu dojrzałości z języka polskiego analizowaną przez egzaminatorów. Drugą częścią matury ustnej jest dialog maturzysty z egzaminatorami tycząca tematu zaprezentowanej pracy i literatury.

Praca maturalna opiera się na publicznym i ustnym zaprezentowaniu wybranego przez egzaminowanego tematu. Temat prezentacji powinno się przedstawiać w sposób możliwie całościowy, spójny oraz rzeczowy. Trafny wybór tematu i sposobu jego przekazania pozwala na pokazanie własnych zainteresowań oraz pasji. Dopuszczalna jest możliwość wystąpienia z propozycją własnego tematu, który obligatoryjnie musi jednak wcześniej zaakceptować nauczyciel języka polskiego, a następnie Okręgowa Komisja Egzaminacyjna aprobująca obowiązujący w danej szkole spis tematów prezentacji.

Za odpowiedź ustną można uzyskać najwięcej 20 punktów. Placówka szkolna musi zapewnić wyposażenie potrzebne do zaprezentowania materiałów dodatkowych dostarczonych uprzednio przez zdającego. W trakcie pokazywania prezentacji maturalnej maturzyście nikt nie powinien przeszkadzać komentarzami lub zapytaniami. Członkowie komisji będą głównie sprawdzać zdolność komunikacji werbalnej oraz zdolność organizowania pracy.

Zdolność organizowania warsztatu bazuje na zaplanowanej i rzeczowej kompozycji pracy - zgodnym z zasadami podziale zawartości na wstęp, rozwinięcie oraz zakończenie. Kluczowe jest zaprezentowanie egzaminatorom poprawnego poznania tematu i uargumentowanie określonego problemu.

Na  przygotowanie pracy maturealnej z języka polskiego jest kilka miesięcy, więc należy należycie przemyśleć następujące po sobie etapy pracy nad nią. Przygotowanie zakończonego tematu wymaga przemyślenia,  zebrania potrzebnych materiałów, czasu na napisanie, a na końcu nauczenie się bezbłędnego wygłoszenia tematu pracy.