Na oblicze krajowej literatury trwałe piętno odcisnęła najstraszniejsza wojna XX wieku. Po zaprzestaniu operacji militarnych nawet najlepsi autorzy bardzo długo poszukiwali właściwego języka, który sprawiłby, by mogli opowiadać o okrutnych wydarzeniach. Próbowali wyselekcjonować z wielu zdarzeń te najbardziej charakterystyczne i pokazać je np. literaturze faktu.

 

Przykładem zmierzenia się z tematem nieludzkich czasów jest dzieło Kamienie na szaniec” Kamińskiego. Twórca wykorzystał w sporej mierze fakty, albowiem osobiście brał udział w zakonspirowanej działalności i walkach z okupantem. Dzieło przybliża postawę młodzieży w obliczu walki z nieprzyjacielem i utraty wolności. Skrupulatnie kreśli jak przebiegały akcje konspiracyjne. Młodzi chłopcy w otoczeniu wojennym musieli bardzo szybko dorosnąć i zamienić niedojrzałe gry na prawdziwą walkę. Opisuje miedzy innymi przeprowadzoną przy obecności młodych akcję w Celestynowie. Kamiński przywodzi również motyw powstania aby mówić o starciach, które rozegrały się w okupowanej Warszawie podczas II wojny światowej.

 

Kamienie na szaniec to nie tylko opowieść o walkach mieszkańców Warszawy z wrogiem. To także książka o dorastaniu, o miłości do ojczyzny. Późniejsze pokolenia, poznając tę powieść mogło wzorować się na postawach głównych bohaterów, którzy prywatne życie ofiarowali dla suwerenności ojczyzny. To opowieść o ponadczasowychideałach służby, o bohaterach, którzy wiedzą jak pięknie żyć i umierać.